Rrugët malore të Shqipërisë e tregojnë problemin çdo dimër: një shpat që ka qëndruar me vite lëviz pas disa ditësh shi. Rrëshqitja duket e papritur, por pothuajse kurrë nuk është. Ajo është rezultat i një ekuilibri që ka qenë gjithnjë i brishtë dhe që uji e prishi.
Çfarë mat faktori i sigurisë
Analiza e stabilitetit krahason forcat që e mbajnë masën e dheut me ato që e shtyjnë të rrëshqasë. Raporti mes tyre është faktori i sigurisë. Vlera nën një do të thotë lëvizje; vlera pak mbi një do të thotë se çdo ndryshim i vogël — një shi i gjatë, një gërmim në këmbë të shpatit — mjafton për ta kaluar kufirin. Prandaj projektimi nuk synon thjesht të kalojë njëshin, por të lërë rezervë.
Uji është faktori vendimtar
Rritja e nivelit të ujit nëntokësor ul presionin efektiv mes kokrrizave dhe bashkë me të rezistencën në prerje. Kjo është arsyeja pse shumica e rrëshqitjeve ndodhin pas periudhave me reshje. Rrjedhimisht, kullimi — drenazhet, barbakanet, kanalet e larta — shpesh është masa më efektive dhe më e lirë. Një mur i llogaritur mirë por pa kullim funksionon si digë dhe shton pikërisht forcën që donte të mbante.
Kur mur dhe kur shpat
Nëse hapësira e lejon, zbutja e pjerrësisë është zgjidhja më e qëndrueshme dhe më ekonomike. Muri mbajtës hyn kur hapësira mungon ose kur diferenca e kuotave është e madhe. Në atë rast duhen kontrolluar katër gjëra bashkë: rrëshqitja, përmbysja, kapaciteti mbajtës i tokës nën bazament dhe qëndrueshmëria e vetë seksionit prej betoni.
Si ndihmon AlbGIS
- Stabiliteti i Shpateve — faktori i sigurisë me metodën Bishop të Thjeshtuar dhe Fellenius, me kërkim automatik të rrethit kritik dhe analizë ndjeshmërie.
- Muri Mbajtës — verifikim me metodën Rankine për mure konzolë, T, L dhe gravitet, me diagrame presioni.
- Kapaciteti Mbajtës i Tokës — kontroll sipas Terzaghi-t për themelin e murit, me faktor sigurie.